Dừa sáp có mấy loại? Cách chọn giống dừa sáp để trồng đạt năng suất cao

Dừa sáp là một trong những loại dừa đặc sản có giá trị cao tại Việt Nam, đặc biệt nổi tiếng ở tỉnh Trà Vinh. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người vẫn chưa hiểu rõ dừa sáp có mấy loại, các loại đó khác nhau như thế nào và làm sao để chọn đúng giống dừa sáp khi trồng nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Bài viết này ViGen sẽ giúp bạn hiểu rõ từng loại dừa sáp hiện nay, đặc điểm của từng giống và hướng dẫn cách chọn giống dừa sáp phù hợp với điều kiện trồng cũng như mục đích sử dụng.

Dừa sáp là gì?

Dừa sáp là một dạng đặc biệt của cây dừa, trong đó phần nội nhũ không phát triển ở dạng lỏng như dừa thường mà chuyển sang dạng đặc, dẻo hoặc sánh mịn. Khi bổ trái dừa sáp, lượng nước rất ít, thậm chí gần như không có, thay vào đó là lớp cơm dừa dày, mềm và béo.

Nhờ cấu trúc đặc biệt này, dừa sáp có hương vị thơm, béo và được sử dụng phổ biến để làm sinh tố dừa sáp, chế biến món tráng miệng cao cấp… Giá bán của dừa sáp thường cao gấp nhiều lần so với dừa thường, đặc biệt là những trái sáp đặc.

Vì sao dừa sáp hiếm và khó trồng?

Dừa sáp hiếm và khó trồng chủ yếu do đặc tính di truyền không ổn định. Ngay cả khi trồng từ cây dừa sáp, không phải tất cả các trái đều là trái sáp, mà trong cùng một buồng vẫn có thể xuất hiện cả trái sáp và trái thường. Tỷ lệ trái sáp phụ thuộc nhiều vào giống, khả năng di truyền của cây mẹ và điều kiện sinh trưởng, nên rất khó kiểm soát hoàn toàn.

Bên cạnh đó, thời gian sinh trưởng dài, thường từ 4–7 năm mới cho trái, khiến người trồng phải đầu tư lâu dài và chờ đợi kết quả. Dừa sáp cũng kén điều kiện đất và chăm sóc, nếu đất xấu, thiếu dinh dưỡng hoặc quản lý không phù hợp, tỷ lệ trái sáp sẽ càng thấp. Chính những yếu tố này khiến dừa sáp trở thành loại cây trồng hiếm, khó nhân giống đại trà và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không chọn đúng giống ngay từ đầu.

Chính vì vậy, việc hiểu rõ các loại dừa sáp và chọn giống dừa sáp phù hợp là yếu tố then chốt khi quyết định trồng loại cây này.

Dừa sáp có mấy loại hiện nay?

Hiện nay, dừa sáp được chia thành 2 loại chính, dựa trên nguồn gốc giống và phương pháp nhân giống:

1. Dừa sáp truyền thống

Đây là loại dừa sáp xuất hiện tự nhiên, nổi tiếng tại Trà Vinh và được nhân giống chủ yếu bằng hạt. Đặc điểm của dừa sáp truyền thống là cây sinh trưởng chậm, thân cao, tán rộng, thời gian từ khi trồng đến khi cho trái thường kéo dài 5–7 năm.

Trái dừa sáp truyền thống có hình dáng tương tự dừa thường, tuy nhiên khi đạt trái sáp, phần cơm dừa dày, dẻo, béo, lượng nước rất ít hoặc gần như không có. Tỷ lệ trái sáp trên mỗi cây không ổn định, có thể thay đổi giữa các vụ và giữa các cây khác nhau, đây là đặc trưng di truyền của giống này. Nhờ hương vị sáp tự nhiên, thơm và béo đặc trưng, dừa sáp truyền thống vẫn được đánh giá cao về chất lượng dù năng suất không cao.

2. Dừa sáp cấy mô (cấy phôi)

Là giống dừa sáp được nhân bằng công nghệ nuôi cấy mô hiện đại, đặc điểm nổi bật của dừa sáp cấy mô là cây sinh trưởng đồng đều, phát triển khỏe, thời gian cho trái sớm hơn so với dừa sáp truyền thống, thường từ 4–6 năm. Trái dừa sáp cấy mô có chất lượng tương đối đồng nhất, tỷ lệ trái sáp cao và ổn định hơn, giúp người trồng giảm rủi ro trong quá trình canh tác. Nhờ khả năng kiểm soát giống và phù hợp với trồng dừa sáp quy mô thương mại, dừa sáp cấy mô đang ngày càng được nhiều nhà vườn lựa chọn.

Ngoài ra, dừa sáp còn được phân loại theo mức độ sáp của trái gồm: Dừa sáp đặc, dừa sáp sệt và dừa sáp loãng, nhưng đây là cách phân loại theo chất lượng trái, không phải theo giống cây.

• Dừa sáp đặc: Phần cơm gần như chiếm toàn bộ trái, rất dẻo và béo. Đây là loại hiếm và có giá trị cao nhất.
• Dừa sáp sệt: Cơm dày, mềm, dẻo vừa phải, được thị trường ưa chuộng nhất.
• Dừa sáp loãng: Vẫn còn nước, cơm không đặc hoàn toàn, giá trị thấp hơn.

Cách chọn giống dừa sáp để trồng

Cách chọn giống dừa sáp chất lượng cao là người trồng nên ưu tiên cây giống cấy phôi nhằm đảm bảo đúng giống 100%. Ngoài ra, có thể chọn cây con được nhân từ cây mẹ trên 10 năm tuổi, cho tỷ lệ trái sáp cao, sinh trưởng khỏe, không nhiễm sâu bệnh. Cây giống đạt chuẩn cần có 5–6 lá thật, gốc lớn, hệ rễ phát triển mạnh.

Hình thức chọn giống dừa sáp

• Dừa sáp cấy phôi (khuyến nghị): Được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, đảm bảo chuẩn giống, tỷ lệ cho trái sáp cao, thường đạt trên 70% hoặc hơn.

• Dừa sáp ươm từ trái: Nên chọn giống từ vườn ươm uy tín, cây mẹ có chất lượng sáp tốt, trái lớn, cây sinh trưởng khỏe mạnh.

Tiêu chuẩn cây giống dừa sáp đạt chất lượng

• Chiều cao: Dao động từ 0,4 – 0,6 m, phù hợp để trồng.
• Lá: Có từ 5 đến 6 lá, lá xanh đậm, tán đều, mầm thẳng.
• Gốc và rễ: Thân cây to khỏe, rễ phát triển tốt, màu trắng ngà, không bị úng hay thối.
• Đặc điểm sinh trưởng: Tách lá kép sớm, không có dấu hiệu sâu bệnh, không vàng lá, không thối đọt.

Kinh nghiệm chọn giống dừa sáp chuẩn

Đối với giống dừa sáp ươm

• Chọn cây mẹ: Cây trên 10 năm tuổi, cho nhiều trái, trái to và khỏe.
• Loại trái: Sử dụng trái dừa nước (trái thường trên cây dừa sáp) để ươm; không dùng trực tiếp trái sáp vì tỷ lệ nảy mầm rất thấp hoặc không nảy mầm.
• Độ tuổi trái: Trái từ 11 tháng tuổi trở lên, sau khi hái cần phơi khô và vạt mặt.
• Trọng lượng: Ưu tiên trái nặng, không sâu bệnh, không sẹo; tránh chọn trái nhẹ hoặc nổi 2/3 khi thả vào nước.

Đối với dừa sáp cấy mô

Để hạn chế rủi ro mua phải cây giống giả mạo nhãn “cấy mô”, người trồng cần lưu ý kiểm tra các yếu tố sau:

• Hồ sơ cây giống: Cây dừa sáp cấy mô chính hãng thường có mã số nhận diện, tem nhãn hoặc giấy chứng nhận nguồn gốc được cấp bởi phòng thí nghiệm sản xuất.
• Đặc điểm bầu đất: Cây cấy mô được trồng trong bầu giá thể sạch, hệ rễ phát triển đồng đều, bám chắc xung quanh bầu, không bị thối hay đứt gãy.

Lưu ý khi mua giống dừa sáp

Nên mua và chọn giống dừa sáp tại trung tâm giống cây trồng hoặc vườn ươm uy tín, có giấy chứng nhận rõ ràng. Tránh mua giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc để hạn chế rủi ro tỷ lệ sáp thấp hoặc không cho trái sáp.

Hiện nay, ViGen là trung tâm nghiên cứu và sản xuất cây giống ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô hiện đại hàng đầu Việt Nam, chuyên tạo ra các giống cây trồng có chất lượng cao, đồng đều và ổn định.

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng hệ thống phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn, VIGEN đã nghiên cứu và nuôi cấy thành công giống dừa sáp chất lượng, đáp ứng yêu cầu khắt khe về sinh trưởng, tỷ lệ sáp và khả năng thích nghi khi đưa ra sản xuất. Thành tựu này góp phần mở ra hướng phát triển bền vững cho việc nhân giống dừa sáp, giúp người trồng giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế lâu dài.

Kết luận

Qua bài viết này, có thể thấy dừa sáp có nhiều loại khác nhau, mỗi loại có đặc điểm và mức độ phù hợp riêng. Để trồng dừa sáp hiệu quả, người trồng cần hiểu rõ từng loại giống, lựa chọn giống dừa sáp chất lượng và mua từ nguồn uy tín.

Việc đầu tư thời gian tìm hiểu giống ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế khi trồng dừa sáp lâu dài.